Tozsoran hissələrini su ilə yumaq olar?
Tozsoranın içindəki hissələrin toz və kirdən təmizlənməsi avadanlığın ömrünü uzadır və əmici gücünü qoruyur. Lakin bütün hissələri su ilə yumaq təhlükəsiz deyil. Elektron komponentlər, motor və bəzi filtrlər su ilə təmasda zədələnə bilər. Azərbaycanda sərt su və tez-tez toz yığılması səbəbindən tozsoranlara düzgün qulluq xüsusilə vacibdir.
Bu məqalədə tozsoranın hansı hissələrinin su ilə yuyula biləcəyini, hansıların yuyulmaması lazım olduğunu, yuma qaydalarını və qurutma müddətlərini izah edirik. Həmçinin səhv təmizləmənin yarada biləcəyi nasazlıqlardan bəhs edirik.
Qısa cavab
Tozsoranın toz qabı, plastik şlanq və bəzi filtrlər (əgər istehsalçı icazə verirsə) su ilə yuyula bilər. Lakin motor, elektrik naqilləri, HEPA filtrinin əksəriyyəti və kağız toz torbaları su ilə yuyulmamalıdır. Yuma prosesindən sonra bütün hissələr tam qurumadan tozsoranı yığmaq olmaz. Nəm hissələr kif əmələ gəlməsinə, xoşagəlməz qoxuya və motorun zədələnməsinə səbəb olur. Buna görə də yalnız istehsalçının “yuyula bilər” işarəsi olan hissələri su ilə təmizləmək lazımdır.
Toz qabı və su qabı
Tozsoranın toz qabı (konteyneri) adətən plastikdən hazırlanır və su ilə yuyulmağa davamlıdır. Toz qabını hər boşaltmadan sonra ilıq su və neytral yuyucu vasitə ilə yumaq olar. Lakin qabın içindəki rezin conta və ya klapan varsa, onları çıxarıb ayrıca yumaq daha yaxşıdır, çünki aralarında kir yığılıb qoxu yarada bilər.
Bəzi tozsoranlarda su filtri sistemi (akvafiltr) olur. Bu sistemdə su qabı hər istifadədən sonra boşaldılmalı və yuyulmalıdır. Su qabında qalan çirkli su bakteriya və kif mənbəyinə çevrilir. Bakıda yay aylarında yüksək rütubət və isti hava bu prosesi sürətləndirir, ona görə də su qabını dərhal təmizləmək vacibdir.
Necə yoxlamaq olar
- Tozsoranı elektrik şəbəkəsindən ayırın.
- Toz qabını və ya su qabını yerindən çıxarın.
- Qabın üzərində çat, aşınma və ya rezin hissələrdə zədə olub-olmadığını yoxlayın.
- İstehsalçının təlimatında qabın yuyula biləcəyinə dair işarəni axtarın (adətən damcı işarəsi).
Ev şəraitində həlli
Toz qabını ilıq su və az miqdarda qabyuyan vasitə ilə yuyun. Sərt fırça istifadə etməyin, çünki plastik cızıla bilər və kir daha asan yapışar. Yuduqdan sonra qabı tam quruyana qədər açıq havada saxlayın. Qab tam qurumadan tozsorana yerləşdirməyin. Su qabı olan modellərdə qabın içindəki su səviyyəsi işarəsini keçməməlidir, əks halda su motora çəkilə bilər.
Şlanq və borular
Tozsoranın şlanqı və uzatma boruları xarici tərəfdən nəm parça ilə silinə bilər. İçərisini su ilə yumaq yalnız şlanq tamamilə plastikdən hazırlanıbsa və içində metal spiral və ya elektrik naqili yoxdursa mümkündür. Bir çox müasir tozsoranın şlanqında elektrik naqilləri və idarəetmə düymələri olur; belə şlanqları suya salmaq qəti qadağandır.
Şlanqın içində tıxanma yaranıbsa, onu uzun çubuq və ya xüsusi fırça ilə təmizləmək daha təhlükəsizdir. Su ilə yumaq əvəzinə şlanqı şaquli vəziyyətdə saxlayıb içindən quru hava üfürmək olar. Əgər şlanqda kif qoxusu varsa, içini sirkəli su ilə yaxalamaq olar, amma sonra tam qurutmaq şərti ilə.
Necə yoxlamaq olar
- Şlanqın üzərində elektrik keçirən hissə, düymə və ya birləşmə olub-olmadığını yoxlayın.
- Şlanqın içini işığa tutub tıxanma və ya yığılmış kir olub-olmadığını görün.
- Şlanqın hər iki ucunu ayırıb içərisinə baxın.
- İstehsalçı təlimatında şlanqın suya davamlılığı barədə məlumat axtarın.
Ev şəraitində həlli
Şlanqı yalnız tam plastikdirsə, ilıq su ilə yuyub quruda bilərsiniz. Yuyulmazdırsa, xarici səthini nəm mikrofiber parça ilə silin. İçindəki tozu çıxarmaq üçün şlanqı açıq havada silkələyin və ya tozsoranın üfürmə funksiyasından istifadə edin. Şlanq tam qurumadan tozsorana qoşmayın, çünki nəm motor hissəsinə keçə bilər.
Filtrlər
Filtrlər tozsoranın ən həssas hissələrindəndir. Köpük (süngər) filtrlər adətən su ilə yuyula bilər. Lakin HEPA filtrləri, kağız filtrlər və karbon filtrləri su ilə yuyulduqda öz effektivliyini itirir. HEPA filtrinin kağız qatları su ilə təmasda dağılır, filtrin mikron dərəcəli məsamələri bağlanır və hava keçirməz hala gəlir.
Yuyula bilən HEPA filtrləri də var, lakin onların üzərində xüsusi işarə olur. Belə filtrləri yuduqdan sonra ən azı 24 saat tam qurumağa buraxmaq lazımdır. Azərbaycanda sərt su filtrlərin məsamələrində əhəng yığılmasına səbəb ola bilər, ona görə də filtri distillə edilmiş su ilə yaxalamaq daha yaxşıdır.
Necə yoxlamaq olar
- Filtr növünü müəyyən edin: köpük, HEPA, karbon, kağız.
- Filtr üzərində “yuyula bilər” işarəsi və ya damcı simvolu axtarın.
- Filtrdə zədə, cırıq və ya həddindən artıq çirklənmə olub-olmadığını yoxlayın.
- İstehsalçının tövsiyə etdiyi filtr dəyişmə müddətini nəzərdən keçirin.
Ev şəraitində həlli
Köpük filtri ilıq suda sıxaraq yuyun, yuyucu vasitə istifadə etməyin. Su təmiz çıxana qədər yaxalayın. Yuyula bilən HEPA filtrini zəif su axını ilə yuyun, fırça istifadə etməyin. Filtrləri günəş altında deyil, kölgədə qurudun. Quruma müddəti ən azı 24 saat olmalıdır. Yuyula bilməyən filtrləri isə yalnız quru fırça ilə təmizləyin və ya yenisi ilə əvəz edin.
Motor və elektrik hissələri
Motor və elektrik hissələri heç bir halda su ilə təmas etməməlidir. Su motora daxil olarsa, qısaqapanma, paslanma və yanma baş verə bilər. Tozsoranın motor bölməsi yalnız quru hava və ya yumşaq fırça ilə təmizlənməlidir. Bəzi istifadəçilər motoru sıxılmış hava ilə təmizləməyə çalışır, lakin bu da rulmanlara zərər verə bilər.
Azərbaycanda gərginlik sıçrayışları tez-tez olduğundan, motorun nəmliyi qısaqapanma riskini artırır. Tozsoranın elektrik kabeli və fişi də su ilə təmas etməməlidir. Kabeli yalnız quru parça ilə silmək olar. Əgər tozsoranın içərisinə su çəkilibsə, onu dərhal söndürüb qurumağa buraxmaq lazımdır.
Necə yoxlamaq olar
- Tozsoranı şəbəkədən ayırın.
- Motor bölməsinin ətrafında nəm, su damcısı və ya pas izi axtarın.
- Elektrik kabelində zədə, əyilmə və ya açıq naqil olub-olmadığını yoxlayın.
- Tozsoranı işə saldıqda qeyri-adi səs, qoxu və ya tüstü olub-olmadığını müşahidə edin.
Ev şəraitində həlli
Motor bölməsini yalnız quru, yumşaq fırça ilə təmizləyin. Əgər tozsoran su çəkibsə, onu dərhal söndürün, bütün yuyula bilən hissələri çıxarın və qurumağa buraxın. Motorun quruması üçün ən azı 48 saat gözləyin. Quruduqdan sonra da tozsoran işləmirsə, peşəkar təmir ustası ilə əlaqə saxlamaq lazımdır.
Kağız toz torbaları
Kağız toz torbaları birdəfəlik istifadə üçün nəzərdə tutulub və su ilə yuyulmamalıdır. Kağız material su ilə təmasda dərhal islanır, cırılır və istifadəyə yararsız olur. Toz torbası dolduqda onu çıxarıb atmaq və yenisi ilə əvəz etmək lazımdır. Bəzi istifadəçilər torbada deşik açıb içini boşaldaraq yenidən istifadə etməyə çalışır, lakin bu, tozun motora keçməsinə səbəb olur.
Parça toz torbaları isə yuyula bilər, lakin onların da məsamələri toz keçirməyəcək şəkildə qurudulmalıdır. Parça torbanı ilıq suda yuyub tam quruduqdan sonra istifadə etmək olar. Lakin Azərbaycanda tozun tərkibində çoxlu incə qum olduğundan, parça torbaların məsamələri tez bağlanır və hava keçirməz olur.
Necə yoxlamaq olar
- Toz torbasının materialını müəyyən edin: kağız və ya parça.
- Torbanın doluluq səviyyəsini yoxlayın.
- Torbanın üzərində cırıq, deşik və ya yapışqan zədəsi olub-olmadığını yoxlayın.
- İstehsalçının tövsiyə etdiyi dəyişmə müddətini nəzərdən keçirin.
Ev şəraitində həlli
Kağız torbanı su ilə yumayın; dolu olduqda yenisi ilə əvəz edin. Parça torbanı yumaq istəyirsinizsə, ilıq suda yuyun, sıxmayın və tam quruyana qədər gözləyin. Toz torbasını günəş altında qurutmayın, çünki parça sərtləşə bilər. Toz torbasının dəyişdirilməsi üçün ehtiyat torbaları hər zaman hazır saxlamaq məsləhətdir.
Fırçalar və başlıqlar
Döşəmə fırçaları, turbo fırçalar və digər başlıqlar tozsoranın ən çox çirklənən hissələridir. Plastik fırçalar su ilə yuyula bilər, lakin fırçanın içindəki yastıqlar (rulmanlar) suya davamlı deyilsə, zədələnə bilər. Turbo fırçanın içindəki hava turbini də su ilə təmasda paslana bilər.
Fırçalardakı saç, ip və xovları çıxarmaq üçün qayçı və ya xüsusi kəsici alətlərdən istifadə etmək olar. Fırçanı yuduqdan sonra içindəki suyu silkələyib çıxarmaq və tam qurumağa buraxmaq lazımdır. Fırçanın tükləri sərtləşibsə, onu ilıq suda yumşaltmaq olar, lakin qaynar su istifadə etməyin.
Necə yoxlamaq olar
- Fırçanın növünü müəyyən edin: adi, turbo, elektrik.
- Fırçanın içindəki rulmanları və hərəkətli hissələri yoxlayın.
- Fırçanın tüklərində yığılmış saç və ip olub-olmadığını görün.
- Fırçanın fırlanma mexanizmində tıxanma olub-olmadığını yoxlayın.
Ev şəraitində həlli
Adi plastik fırçaları ilıq su və yumşaq fırça ilə yuyun. Turbo fırçanın yalnız plastik hissələrini yuyun, içindəki metal hissələrə su dəyməsin. Fırçanı quruduqdan sonra yığıb işə salın. Əgər fırça tam fırlanmırsa, onu təmir etdirmək üçün peşəkar ustaya müraciət edin.
Simptomlar və həllər cədvəli
| Simptom | Ehtimal olunan səbəb | Özünüz həll edə bilərsiniz? | Təxmini xərc (AZN) |
|---|---|---|---|
| Tozsoran zəif çəkir | Yuyulmuş filtr tam qurumayıb və ya tıxanıb | Bəli, filtri qurutmaq və ya dəyişmək | 10-30 |
| Xoşagəlməz qoxu | Toz qabı və ya filtr nəm qalıb, kif əmələ gəlib | Bəli, hissələri yuyub tam qurutmaq | 0-5 |
| Motor işləmir | Su motora daxil olub, qısaqapanma | Xeyr, peşəkar təmir lazımdır | 40-100 |
| Şlanqda tıxanma | İçində yığılmış kir və ya nəm qalıb | Bəli, quru fırça ilə təmizləmək | 0-5 |
| Fırça fırlanmır | Rulmanlar su ilə zədələnib | Xeyr, fırçanın dəyişdirilməsi lazımdır | 20-60 |
| Toz qabı çatlayıb | Sərt yuyucu vasitə və ya qaynar su istifadəsi | Xeyr, yeni qab almaq lazımdır | 15-40 |
Brend üzrə fərqlər
Azərbaycanda geniş yayılmış brendlər arasında tozsoran hissələrinin su ilə yuyulması fərqli xüsusiyyətlərə malikdir. Bosch və Siemens tozsoranlarında yuyula bilən HEPA filtrləri daha çox yayılıb, lakin onların qurudulması üçün 24 saatdan çox vaxt tələb olunur. Bu modellərdə filtri yuduqdan sonra filtrin tam quruduğunu yoxlamaq üçün xüsusi işarə var.
Samsung və LG tozsoranlarında toz qabları asan çıxarılan və yuyulan dizayndadır. Lakin bu brendlərin bəzi modellərində qabın içindəki incə metal filtr su ilə yuyulduqda paslana bilər. Beko və Arçelik tozsoranlarında isə köpük filtrlər çox yayılıb; onlar su ilə yuyula bilər, lakin quruduqdan sonra əmici gücün azalması müşahidə oluna bilər.
Indesit tozsoranlarında kağız toz torbaları daha çox istifadə olunur, ona görə də bu modellərdə su ilə yumaq yalnız toz qabı olan versiyalarda mümkündür. Ümumiyyətlə, hər hansı hissəni su ilə yumadan əvvəl istehsalçının təlimatını oxumaq vacibdir. Bəzi brendlər filtrlərin yuyulmasını tövsiyə etmir və yalnız dəyişdirilməsini tələb edir.
Nə vaxt ustaya müraciət etməli
Tozsoranın içərisinə su çəkilibsə və ya motor nəmlənibsə, avadanlığı işə salmadan peşəkar kömək axtarmaq lazımdır. Motorun içindəki su qısaqapanmaya səbəb ola bilər və bu, yanğın riski yaradır. Həmçinin tozsoranın elektrik kabeli zədələnibsə, onu özünüz dəyişməyə çalışmayın.
Aşağıdakı hallarda peşəkar təmir ustası ilə əlaqə saxlamaq tövsiyə olunur:
- Tozsoran su çəkib və motor nəmlənib.
- Avadanlıq işə düşmür və ya sönür.
- Elektrik kabelində zədə var.
- Motor qeyri-adi səs çıxarır və ya qığılcım görünür.
- Yuyulmuş hissələr quruduqdan sonra da qoxu qalır.
Bu hallarda təmir ustası çağırmaq daha təhlükəsizdir. Usta motorun vəziyyətini yoxlayacaq, lazım gələrsə hissələri dəyişəcək.
Qarşısını necə almalı
Tozsoran hissələrini su ilə yumaqla bağlı problemlərin qarşısını almaq üçün bir neçə sadə qaydaya əməl etmək lazımdır. İlk növbədə, yalnız istehsalçının icazə verdiyi hissələri yuyun. Hər yumadan sonra hissələri tam quruyana qədər gözləyin. Nəm hissələri tozsorana yerləşdirməyin.
Tozsoranı hər istifadədən sonra toz qabını boşaldın və filtrləri yoxlayın. Filtrləri istehsalçının tövsiyə etdiyi müddətdə dəyişdirin. Tozsoranı nəm yerlərdə saxlamayın. Yay aylarında yüksək rütubət səbəbindən tozsoranı quru və havalandırılan yerdə saxlamaq vacibdir.
Su filtrli tozsoranlarda su qabını hər istifadədən sonra boşaldıb yuyun. İçində su qoymayın. Həmçinin tozsoranı su çəkmək üçün istifadə etməyin; bu, motorun zədələnməsinə səbəb olar. Əgər evdə su çəkmək üçün avadanlıq lazımdırsa, xüsusi su tozsoranı almaq daha düzgündür.
Düzgün qulluq tozsoranın ömrünü uzadır və əmici gücünü qoruyur. Əgər tozsoranın dərin təmizliyinə ehtiyacınız varsa, təmizlik xidməti ilə əlaqə saxlaya bilərsiniz. Peşəkar təmizlik şirkətləri tozsoranın bütün hissələrini təhlükəsiz şəkildə təmizləyə bilər.
