10 illik su qızdırıcısını təmizləmək lazımdırmı?

10 il eyni su qızdırıcısını istifadə etmisinizsə və içində nə baş verdiyini heç vaxt görməmisinizsə, tək deyilsiniz. Bakı və Abşeronda suyun sərtliyi elədir ki, istənilən qızdırıcı bir neçə il ərzində içəridən əhəng qatı ilə örtülür. Sual isə haqlıdır: bu yaşda təmizləməyə pul xərcləmək məntiqlidir, yoxsa avadanlığı dəyişmək daha ağıllı addımdır? Cavab suyun sərtliyindən, avadanlıqn növündən və indiyə qədər hansı baxımın aparıldığından asılıdır.

Qısa cavab

Bəli, 10 illik su qızdırıcısını təmizləmək lazımdır — əgər avadanlıq hələ işləyirsə və əsas komponentləri zədələnməyibsə. Əhəng yığılması enerji sərfiyyatını artırır, suyun qızma müddətini uzadır və çəni içəridən korroziyaya uğradır. Ancaq təmizləmə düzgün aparılmalıdır: 10 illik avadanlıq sadəcə xarici silmə yox, çənin içinin yuyulması, qızdırıcı elementin (TEN) yoxlanması və zəruri hallarda maqnezium anodunun dəyişdirilməsi tələb olunur. Düzgün baxım avadanlıqn ömrünü 5-7 il daha uzada bilər.

10 illik su qızdırıcısında əhəng yığılması

Bakı suyunda həll olmuş kalsium və maqnezium duzları 60°C-dən yuxarı temperaturda sürətlə çökür. On il ərzində bu çöküntü çənin dibində 3-5 sm qalınlığında bərk qat yarada bilər. Bu qat istilik ötürməsini ciddi şəkildə pisləşdirir — qızdırıcı element istiliyi suya verə bilmir, nəticədə element həddindən artıq qızır və sıradan çıxır.

Eyni zamanda əhəng qatı suyun faktiki həcmini azaldır. 80 litrlik çəndə 5-8 litr əhəng yığılıbsa, siz əslində daha az isti su əldə edirsiniz. Bu, xüsusilə ailənin səhər saatlarında eyni vaxtda su istifadə etdiyi evlərdə hiss olunur.

Necə yoxlamaq olar

1. Su qızdırıcısını elektrik şəbəkəsindən ayırın və suyun soyumasını gözləyin.

2. Qoruyucu klapanı açıb suyun rəngini yoxlayın — boz və ya sarımtıl su əhəng və korroziya əlamətidir.

3. Su qızdırıcısının qızma müddətini yeni vaxtı ilə müqayisə edin. Əgər 1 saat əvəzinə 2-2.5 saat qızdırırsa, içəridə ciddi yığılma var.

4. Çəndən gələn gurultu və ya cızıltı səsləri də əhəng qatının göstəricisidir.

Ev şəraitində həlli

Çəni tam boşaltmaq və içərisini yumaq üçün su qızdırıcısını sökmək lazımdır. Bu işi ilk dəfə edirsinizsə, prosesi başlamazdan əvvəl suyun soyuq olduğundan əmin olun. Çənin alt qapağını açın, qızdırıcı elementi çıxarın və əhəng qatını mexaniki təmizləyin. Sirkə və ya limon turşusu məhlulu ilə çəni yuyun. Ancaq unutmayın ki, 10 illik avadanlıq bu işi peşəkar santexnik aparmasa, zədələnmə riski yüksəkdir.

Maqnezium anodunun tamamilə əriməsi

Maqnezium anodu su qızdırıcısının ən az danışılan, amma ən vacib hissəsidir. O, çənin metal səthini korroziyadan qoruyur — özü oksidləşərək çəni qoruyur. Anod tamamilə əriyəndə qoruma dayanır və korroziya birbaşa çənin polad səthinə keçir.

10 illik avadanlıq anod, demək olar ki, həmişə tamamilə yoxa çıxmış olur. Bu, çənin divarlarında pas ləkələri və sızma riski deməkdir. Anodun dəyişdirilməsi ucuz bir əməliyyatdır, amma çən artıq zədələnibsə, gecikmiş ola bilər.

Necə yoxlamaq olar

1. Qızdırıcı elementi çıxararkən anoda baxın — qalınlığı 5 mm-dən azdırsa, dəyişdirilməlidir.

2. Çəndən çıxan suda pas rəngi varsa, anod çoxdan əriyib.

3. Çənin xarici səthində, xüsusilə qaynaq yerlərində nəm ləkələri və ya şişkinlik axtarın.

4. Su qızdırıcısının alt hissəsində pas ləkələri korroziyanın artıq çənə keçdiyini göstərir.

Ev şəraitində həlli

Anodu dəyişdirmək üçün köhnə anodu çıxarıb yerinə eyni ölçüdə yenisini taxmaq kifayətdir. Anodlar 15-30 AZN arasında satılır və istənilən santexnika mağazasında tapılır. Ancaq 10 illik avadanlıq anodun yivləri paslanıb sıxılmış ola bilər — bu halda güc tətbiq etmək çəni zədələyə bilər. Təcrübəniz yoxdursa, peşəkar santexnik çağırmaq daha təhlükəsizdir.

Qızdırıcı elementin (TEN) aşınması

Su qızdırıcısının qızdırıcı elementi ən çox yüklənən hissədir. Əhəng qatı elementin səthində izolyasiya effekti yaradır — element istiliyi suya ötürə bilmir, nəticədə daxili temperatur kritik həddə çatır və element yanır. 10 illik avadanlıq orijinal elementin ömrü, xüsusilə sərt su şəraitində, çoxdan bitmiş olur.

Elementin yanması həmişə tam sıradan çıxma demək deyil. Bəzən element zəif qızdırır, bəzən isə elektrik cərəyanını suya ötürür — bu, ciddi təhlükəsizlik riskidir. Elementin dəyişdirilməsi 40-80 AZN arasında dəyişir və avadanlıqn işini tam bərpa edə bilər.

Necə yoxlamaq olar

1. Multimetrlə elementin müqavimətini ölçün — normal dəyər 20-50 Om arasındadır.

2. Elementin səthində çatlar, yanıq izləri və ya şişkinlik axtarın.

3. Su qızdırıcısı işləyərkən avtomat açarın düşməsi elementin izolyasiya pozğunluğunu göstərir.

4. Su qızdırıcısının qızdırdığı suda metal dad hiss olunursa, element korroziyaya uğrayıb.

Ev şəraitində həlli

Elementi dəyişdirmək üçün çənin alt qapağını açmaq, köhnə elementi çıxarmaq və eyni gücdə yenisini taxmaq lazımdır. Yeni element alarkən gücü (Vatt) və quraşdırma ölçüsünü dəqiq uyğunlaşdırın. Elektrik birləşmələrini möhkəm bağlayın və su olmadan elementi işə salmayın. Bu iş elektrik bilikləri tələb edir — əmin deyilsinizsə, elektrik ustası ilə birlikdə işləyin.

Termostatın dəqiqliyini itirməsi

10 illik su qızdırıcısında termostat artıq minlərlə açılıb-bağlanma dövrü keçirib. Mexaniki termostatlarda metal lövhənin yorulması səbəbindən temperaturun tənzimlənməsi qeyri-dəqiq olur — su ya çox qızır, ya da kifayət qədər isti olmur. Elektron termostatlarda isə sensorun həssaslığı azalır.

Termostatın nasazlığı həm təhlükəsizlik, həm də enerji sərfiyyatı baxımından problemdir. Əgər termostat suyu 80-90°C-yə qədər qızdırırsa, bu, həm yanma riski, həm də çəndə həddindən artıq təzyiq deməkdir. Əksinə, su 40°C-dən yuxarı qızmırsa, çəndə bakteriya yığılması riski yaranır.

Necə yoxlamaq olar

1. Termostatı 60°C-yə qoyun və suyun faktiki temperaturunu termometrlə ölçün.

2. Faktiki temperatur təyin edilmiş dəyərdən 10°C-dən çox fərqlənirsə, termostat nasazdır.

3. Termostatın kontaktlarında yanıq izləri və ya ərimə əlamətləri axtarın.

4. Su qızdırıcısı tez-tez açılıb-bağlanırsa (saatda bir neçə dəfə), termostat həssaslığını itirib.

Ev şəraitində həlli

Termostatın dəyişdirilməsi nisbətən sadədir və 20-50 AZN arasında başa gəlir. Yeni termostat alarkən avadanlıqn modelinə uyğun olduğundan əmin olun. Quraşdırma zamanı elektrik bağlantısını ayırın və termostatı çənin səthinə düzgün oturdun. Termostatı dəyişdikdən sonra su qızdırıcısını bir neçə saat izləyin — temperatur sabit qalmalıdır.

Çənin daxili korroziyası və sızma riski

10 illik su qızdırıcısında ən böyük risk çənin özünün zədələnməsidir. Emallı polad çənlər zamanla mikro çatlar əmələ gətirir və bu çatlar genişlənərək sızmaya səbəb olur. Sızma adətən çənin alt hissəsində, qaynaq yerlərində və ya elementin quraşdırma nöqtəsində başlayır.

Kiçik sızma tez-tez diqqətdən qaçır, çünki su buxarlanır və ya çənin altındakı nimçədə yığılır. Ancaq zamanla sızma böyüyür və birdən-birə mənzili su basa bilər. 10 illik avadanlıq bu risk hər il artır.

Necə yoxlamaq olar

1. Çənin alt hissəsini və ətrafını nəm ləkələri üçün mütəmadi yoxlayın.

2. Çənin xarici səthində pas ləkələri və ya boya qabarması axtarın.

3. Qoruyucu klapanın altından davamlı su damcılaması çəndə həddindən artıq təzyiq və ya çat əlamətidir.

4. Su qızdırıcısının altındakı döşəmədə şişkinlik və ya rəng dəyişikliyi sızmanın göstəricisidir.

Ev şəraitində həlli

Çəndə sızma aşkar etmisinizsə, təmir etməyə çalışmayın — bu, müvəqqəti həll belə deyil. Çənin daxili korroziyası geri dönməz prosesdir və yalnız çənin dəyişdirilməsi ilə həll olunur. Su qızdırıcısını dərhal elektrik şəbəkəsindən ayırın, su girişini bağlayın və santexnik çağırın. Yeni avadanlıq seçərkən suyun sərtliyinə uyğun model seçmək vacibdir.

Təmizləmə ilə dəyişdirmə arasında seçim

10 illik su qızdırıcısında qərar vermək üçün avadanlıqn ümumi vəziyyətini qiymətləndirmək lazımdır. Əgər çən sağlamdırsa, sızma yoxdursa və yalnız əhəng yığılması problemi varsa, təmizləmə və kiçik təmir işləri avadanlıqı daha 5-7 il işlək saxlaya bilər. Bu, yeni avadanlıqn qiymətinin 10-15%-i qədər xərc deməkdir.

Ancaq çəndə korroziya, sızma və ya ciddi zədələnmə varsa, təmizləməyə pul xərcləmək mənasızdır. Bu halda yeni su qızdırıcısı almaq daha ağıllı seçimdir. Yeni avadanlıq həm daha qənaətcildir, həm də zəmanət altındadır.

Məsləhət: Təmizləmə xərci 150 AZN-dən çox olacaqsa və avadanlıqn yaşı 10-dan yuxarıdırsa, yeni avadanlıq almaq daha məntiqlidir. Təmizləmə 80-120 AZN arasındadırsa və avadanlıq sağlamdırsa, baxım etməyə dəyər.

Simptomlar və ehtimal olunan səbəblər

Brend üzrə fərqlər

Azərbaycanda ən çox yayılmış su qızdırıcısı brendləri arasında bu problemin təzahürü fərqlənir. Bosch və Siemens modellərində çənin daxili emal örtüyü yüksək keyfiyyətlidir, ancaq bu avadanlıq termostat modulları daha həssasdır və gərginlik sıçrayışlarından zədələnə bilir. Bosch avadanlıq E1 xəta kodu termostatın nasazlığını göstərir.

Beko və Arçelik su qızdırıcıları sərt suya daha dözümlüdür, ancaq bu modellərdə maqnezium anodu daha sürətlə əriyir — 3-4 il ərzində tamamilə yox ola bilər. Indesit və Ariston modellərində isə qızdırıcı elementin quraşdırma yivləri daha tez paslanır, bu da elementin dəyişdirilməsini çətinləşdirir. LG və Samsung su qızdırıcılarında elektron idarəetmə lövhələri var və bu lövhələr gərginlik sıçrayışlarına qarşı həssasdır. Hər hansı bir nasazlıq halında avadanlıqn modelini bilmək ustanın işini xeyli asanlaşdırır.

Nə vaxt ustaya müraciət etməli

10 illik su qızdırıcısında bəzi işləri özünüz edə bilərsiniz, amma müəyyən hallarda peşəkar müdaxilə mütləqdir. Çəndə sızma, elektrik problemləri və ya qazla işləyən modellərdə hər hansı nasazlıq varsa, dərhal usta çağırın. Yanlış müdaxilə avadanlıqı tamamilə sıradan çıxara və ya təhlükəli vəziyyət yarada bilər.

Aşağıdakı hallarda peşəkar santexnik və ya elektrik ustası ilə əlaqə saxlayın:

• Çənin altından və ya yanlarından su sızması müşahidə edirsinizsə

• Su qızdırıcısı elektrik şəbəkəsinə qoşulanda avtomat açar düşürsə

• Qazla işləyən su qızdırıcısında qaz qoxusu hiss edirsinizsə

• Qızdırıcı elementin dəyişdirilməsi üçün çəni sökmək lazımdırsa və təcrübəniz yoxdursa

• Su qızdırıcısının temperaturu 80°C-dən yuxarı qalxırsa

Qarşısını necə almalı

10 illik su qızdırıcısının vəziyyəti əslində son 10 ildə aparılan baxımın nəticəsidir. Ancaq hələ də gec deyil — avadanlıqı təmizlədikdən sonra gələcəkdə problemi təkrarlanmamaq üçün bu addımları atın:

• Hər il əhəng təmizliyi aparın. Bakı suyunda ildə bir dəfə çənin yuyulması və elementin təmizlənməsi əhəng yığılmasını minimuma endirir.

• Maqnezium anodunu hər 2 ildən bir yoxlayın. Anodun qalınlığı 10 mm-dən azdırsa, dəyişdirin — bu, çənin ömrünü iki dəfə uzada bilər.

• Temperaturu 55-60°C-də saxlayın. Daha yüksək temperatur əhəng yığılmasını sürətləndirir və enerji sərfiyyatını artırır.

• Gərginlik qoruyucusu quraşdırın. 220V şəbəkədə gərginlik sıçrayışları elektron komponentləri zədələyir — qoruyucu bu riski azaldır.

• Qoruyucu klapanı mütəmadi yoxlayın. Klapan işləmirsə, çəndə təzyiq həddindən artıq qalxır və çən zədələnir.

• Hər 5 ildən bir tam texniki baxış keçirin. Peşəkar usta çənin daxili vəziyyətini, anodu, elementi və termostatı yoxlayıb potensial problemləri erkən aşkar edə bilər.