Su qızdırıcısında korroziyadan qorunma: nələrə diqqət etməli?

Su qızdırıcısının daxili çəni metaldan hazırlanır və daim su ilə təmasda olur. Su, xüsusilə də Bakı və Abşeronda olduğu kimi sərt olduqda, metalı yeyərək korroziyaya səbəb olur. Korroziya nəticəsində çəndə deşiklər açılır, su sızması baş verir və avadanlıq yararsız hala düşür. Bu problemi vaxtında aşkarlayıb qarşısını almaq üçün bir neçə vacib məqama diqqət yetirmək lazımdır. Bu məqalədə su qızdırıcısında korroziyanın əsas səbəblərini, əlamətlərini və qorunma üsullarını izah edirik.

Qısa cavab

Su qızdırıcısında korroziyanın qarşısını almaq üçün ən vacib addım maqnezium anod çubuğunun müntəzəm yoxlanılması və dəyişdirilməsidir. Anod çubuğu çəndəki metaldan daha aktiv olduğu üçün korroziyanı öz üzərinə çəkir və beləliklə çəni qoruyur. Suyun sərtliyi yüksəkdirsə, anod daha tez yeyilir və ildə bir dəfə yoxlanılmalıdır. Həmçinin, su qızdırıcısının temperaturunu 60°C-dən yuxarı qaldırmamaq, çəni ildə bir dəfə yuyub əhəngdən təmizləmək və su yumşaldıcı sistemlərdən istifadə etmək korroziyanı xeyli ləngidir. Bu tədbirlərə əməl edilməzsə, çən 3-5 il ərzində deşilə bilər və tam dəyişdirilməsi tələb olunar.

Korroziyanın əsas səbəbləri

Su qızdırıcısında korroziya bir neçə amildən qaynaqlana bilər. Ən geniş yayılmış səbəb suyun tərkibindəki həll olunmuş oksigen və mineralların metal səthlə reaksiyaya girməsidir. Xüsusilə isti su mühitində bu proses sürətlənir. Bakı və Abşeronda suyun sərtliyi yüksək olduğundan tərkibində çoxlu kalsium və maqnezium duzları var. Bu duzlar çöküntü əmələ gətirərək çənin daxili səthində mikro çatlar yaradır və korroziyanı başladır. Həmçinin, su qızdırıcısının düzgün torpaqlanmaması və ya elektrik izolyasiyasının zəif olması elektrokimyəvi korroziyaya səbəb ola bilər. Bu halda metal daha sürətlə əriyir və çəndə deşiklər açılır.

Korroziyanın digər mənbəyi qurban anodunun vaxtında dəyişdirilməməsidir. Anod çubuğu tükəndikdən sonra çənin özü korroziyaya məruz qalır. Əgər su qızdırıcısı uzun müddət istifadəsiz qalıbsa və içində su durğunlaşıbsa, bu da korroziyanı sürətləndirir. Bəzi hallarda istehsal qüsuru və ya keyfiyyətsiz material da erkən paslanmaya gətirib çıxarır.

Necə yoxlamaq olar

1. Su qızdırıcısının alt hissəsində su damcıları və ya pas ləkələri axtarın.

2. İsti suyun rənginə diqqət edin – paslı və ya bulanıq su korroziyanın göstəricisidir.

3. Anod çubuğunu çıxarıb qalınlığını ölçün; 1 sm-dən az qalıbsa, dəyişdirilməlidir.

4. Çəndən qeyri-adi səslər gəlirmi – məsələn, cırıltı və ya gurultu – bu da çöküntü və korroziyaya işarədir.

5. Su qızdırıcısının yaşını nəzərə alın; 5 ildən çoxdursa və heç baxım keçirilməyibsə, yüksək risk var.

Ev şəraitində həlli

Korroziyanın qarşısını almaq üçün ilk növbədə anod çubuğunu yoxlayın və lazım gəldikdə dəyişdirin. Bu hissəni istənilən santexnika mağazasından əldə etmək olar. Su qızdırıcısını ildə bir dəfə boşaldıb çəni yuyun, əhəng çöküntülərini təmizləyin. Suyun sərtliyini azaltmaq üçün giriş xəttinə su yumşaldıcı filtr quraşdırın. Həmçinin, temperaturu 60°C-dən yuxarı qaldırmayın, çünki yüksək istilik korroziyanı sürətləndirir. Elektrik hissəsini mütəmadi yoxlayın və torpaqlama olduğundan əmin olun.

Sərt su və əhəng çöküntüsü

Bakı və Abşeronda suyun sərtliyi əsas problemdir. Sərt suyun tərkibində çoxlu həll olunmuş kalsium və maqnezium bikarbonatları var. Su qızdırıcısında su isindikcə bu duzlar karbonat şəklində çökür və çənin dibində, qızdırıcı elementin üzərində qalın əhəng təbəqəsi əmələ gətirir. Bu təbəqə həm istilik ötürməsini pisləşdirir, həm də metal səthlə su arasında qalvanik cüt yaradır. Nəticədə metal daha sürətlə korroziyaya uğrayır. Əhəng çöküntüsü həmçinin anod çubuğunun səthini örtərək onun qoruyucu funksiyasını azaldır.

Bu problemin qarşısını almaq üçün su qızdırıcısını mütəmadi olaraq əhəngdən təmizləmək lazımdır. Əgər çöküntü çox qalındırsa, mexaniki təmizləmə tələb olunur. Kimyəvi təmizləyicilərdən istifadə edərkən istehsalçının tövsiyələrinə əməl edin. Su yumşaldıcı sistemlər də uzunmüddətli həll kimi tövsiyə olunur.

Necə yoxlamaq olar

1. Qızdırıcı elementin üzərində ağ rəngli qabıq əmələ gəlib-gəlmədiyini yoxlayın.

2. Su qızdırıcısının qızdırma müddətinin uzandığını müşahidə edin – bu, əhəng qatının qalınlaşdığını göstərir.

3. Su qızdırıcısının daxilindən gələn xışıltı səsləri çöküntünün göstəricisidir.

4. İsti suda ağ hissəciklər görürsünüzsə, bu, əhəngdir.

5. Su sərfiyyatının azalması da çöküntü ilə bağlı ola bilər.

Ev şəraitində həlli

Su qızdırıcısını ildə ən azı bir dəfə boşaldın və çəni yuyun. Qızdırıcı elementi çıxarıb əhəngdən təmizləyin. Sirkə və ya limon turşusu məhlulu ilə çəni yaxalaya bilərsiniz, lakin sonra bol su ilə durulayın. Giriş xəttinə mexaniki filtr və ya su yumşaldıcı quraşdırmaq effektivdir. Su qızdırıcısının temperaturunu 50-55°C arasında saxlayın ki, çöküntü daha az əmələ gəlsin.

Anod çubuğunun rolu

Maqnezium anod çubuğu su qızdırıcısının ən vacib qoruyucu elementidir. O, çəndəki metaldan daha aktiv olduğu üçün korroziyanı öz üzərinə çəkir. Başqa sözlə, anod çubuğu fədakarlıq edərək çənin metalını qoruyur. Anod çubuğu tükəndikdə korroziya birbaşa çənə keçir və qısa müddətdə deşiklər açılır. Buna görə də anodun vəziyyətini mütəmadi yoxlamaq lazımdır. Azərbaycanda suyun sərtliyi yüksək olduğundan anod çubuğu adi şəraitdən 2-3 dəfə tez yeyilir. Tövsiyə olunur ki, ildə bir dəfə anod çubuğu çıxarılıb yoxlanılsın və qalınlığı 1 sm-dən azdırsa, yenisi ilə əvəz edilsin.

Anod çubuğunu dəyişdirmək üçün su qızdırıcısını elektrik şəbəkəsindən ayırın, suyu boşaldın və çubuğu xüsusi açar vasitəsilə açın. Yeni anodu alarkən modelə uyğun olduğundan əmin olun. Bəzi müasir su qızdırıcılarında elektron anod sistemləri var ki, onlar dəyişdirilmə tələb etmir, lakin onların da işlək vəziyyətdə olduğunu yoxlamaq lazımdır.

Necə yoxlamaq olar

1. Su qızdırıcısının elektrik şəbəkəsindən ayrıldığından əmin olun.

2. Su qızdırıcısının alt qapağını açın və anod çubuğunun yerini tapın.

3. Anodu çıxarın və qalınlığını ölçün; 1 sm-dən azdırsa, dəyişdirin.

4. Anodun səthində dərin oyuqlar və ya tamamilə ərimiş hissələr varsa, yenisi ilə əvəz edin.

5. Yeni anodu quraşdırarkən sızdırmazlıq üçün lent və ya yedək istifadə edin.

Ev şəraitində həlli

Anod çubuğunu özünüz dəyişdirmək mümkündür, lakin diqqətli olmaq lazımdır. Su qızdırıcısını söndürün, suyu boşaldın və anodu açın. Yeni anodu alarkən eyni uzunluqda və diametrdə olmasına diqqət edin. Əgər özünüzə güvənmirsinizsə, peşəkar santexnik çağırın. Anodun dəyişdirilməsi ilə yanaşı çənin daxilini də yoxlamaq faydalıdır.

Elektrik problemləri və korroziya

Su qızdırıcısında elektrik problemləri də korroziyaya səbəb ola bilər. Xüsusilə torpaqlama olmayan köhnə mənzillərdə elektrokimyəvi korroziya riski yüksəkdir. Əgər su qızdırıcısının elektrik izolyasiyası zədələnibsə, cərəyan suya keçə bilər və bu, metalın sürətlə əriməsinə gətirib çıxarar. Həmçinin, qızdırıcı elementin ətrafında cərəyan sızması varsa, bu da korroziyanı sürətləndirir. Buna görə də su qızdırıcısının elektrik hissəsini mütəmadi yoxlamaq və torpaqlama olduğundan əmin olmaq vacibdir. Əgər mənzildə torpaqlama yoxdursa, elektrik ustası ilə məsləhətləşərək onu quraşdırmaq lazımdır.

Diqqət: Su qızdırıcısının elektrik hissəsində hər hansı nasazlıq varsa, avadanlıqı dərhal söndürün və peşəkar elektrik ustası ilə əlaqə saxlayın. Elektrik cərəyanı həyat üçün təhlükəlidir.

Elektrik problemləri həm də qızdırıcı elementin vaxtından əvvəl sıradan çıxmasına səbəb olur. Element üzərində əmələ gələn mikro çatlar suyun metal ilə təmasını artırır və korroziyanı sürətləndirir. Buna görə də qızdırıcı elementi də müntəzəm yoxlanılmalıdır.

Necə yoxlamaq olar

1. Su qızdırıcısının elektrik kabelində zədə olub-olmadığını yoxlayın.

2. Torpaqlama xəttinin bağlı olduğunu yoxlayın.

3. Multimetr ilə qızdırıcı elementin müqavimətini ölçün.

4. Cərəyan sızması varsa, qoruyucu qurğunun işə düşüb-düşmədiyini yoxlayın.

5. Su qızdırıcısının metal hissələrinə toxunduqda yüngül elektrik vurması hiss edirsinizsə, dərhal söndürün.

Ev şəraitində həlli

Elektrik problemlərini özünüz həll etməyə çalışmayın. Torpaqlama yoxdursa, elektrik ustası çağırın. Qızdırıcı elementi dəyişdirmək lazımdırsa, bunu peşəkar ustaya həvalə edin. Su qızdırıcısını quraşdırarkən mütləq torpaqlama xətti çəkin. Elektrik şəbəkəsində gərginlik sıçrayışları tez-tez baş verirsə, gərginlik qoruyucusu istifadə edin.

Yüksək temperaturun təsiri

Su qızdırıcısında temperaturun həddindən artıq yüksək olması korroziyanı sürətləndirir. Yüksək temperatur həm kimyəvi reaksiyaların sürətini artırır, həm də əhəng çöküntüsünün əmələ gəlməsini intensivləşdirir. 70°C-dən yuxarı temperaturda metalın oksidləşməsi xeyli sürətlənir. Buna görə də su qızdırıcısının temperaturunu 50-60°C arasında saxlamaq məsləhətdir. Bu həm də enerjiyə qənaət edir və qızdırıcı elementin ömrünü uzadır. Xüsusilə yay aylarında su qızdırıcısını maksimum temperatura qaldırmaq lazım deyil, çünki giriş suyu onsuz da isti olur.

Temperaturu aşağı salmaqla yanaşı, su qızdırıcısını uzun müddət istifadəsiz qoyduqda içindəki suyu boşaltmaq lazımdır. Durğun su korroziyanı sürətləndirir və bakteriyaların çoxalmasına səbəb olur. Yayda bir neçə həftə evdə olmayacaqsınızsa, su qızdırıcısını söndürün və suyu boşaldın.

Necə yoxlamaq olar

1. Su qızdırıcısının termostatının hansı temperatura qurulduğunu yoxlayın.

2. İsti suyun həddindən artıq qaynar olduğunu hiss edirsinizsə, temperaturu aşağı salın.

3. Su qızdırıcısının xarici səthində həddindən artıq istilik hiss edirsinizsə, bu, izolyasiyanın zəif olduğunu göstərir.

4. Elektrik sərfiyyatının artdığını müşahidə edirsinizsə, temperaturun yüksək olduğunu göstərir.

5. Əgər su qızdırıcısı tez-tez qaynayıb sönürsə, termostat nasazdır.

Ev şəraitində həlli

Termostatı 55°C-ə qurun. Bu temperatur həm gigiyenik baxımdan kifayətdir, həm də korroziyanı ləngidir. Yay aylarında temperaturu daha da aşağı salmaq olar. Su qızdırıcısını uzun müddət istifadə etməyəcəksinizsə, söndürün və suyu boşaldın. Termostat nasazdırsa, onu dəyişdirmək üçün usta çağırın.

Müqayisə cədvəli

Brend üzrə fərqlər

Azərbaycanda ən çox yayılmış su qızdırıcısı brendləri Bosch, Siemens, Ariston, Beko və Termexdir. Bu brendlərin hər birinin korroziyaya qarşı qorunma sistemi bir qədər fərqlidir. Bosch və Siemens modellərində adətən yüksək keyfiyyətli şüşə-emaye örtük və maqnezium anod istifadə olunur. Anod çubuğu ildə bir dəfə yoxlanılmalıdır. Ariston su qızdırıcılarında "ProTech" adlı xüsusi qorunma sistemi var, lakin sərt suda anod yenə də tez yeyilir. Beko modellərində isə anod çubuğu daha qısa ömürlüdür və 6 aydan bir yoxlanılması tövsiyə olunur. Termex su qızdırıcılarında bəzi modellərdə elektron anod sistemi var ki, bu da dəyişdirilmə tələb etmir, lakin elektron sistemin işləkliyi mütəmadi yoxlanılmalıdır. Ümumiyyətlə, hansı brend olursa olsun, suyun sərtliyi yüksək olduqda anod çubuğu standart müddətdən tez dəyişdirilməlidir.

Nə vaxt ustaya müraciət etməli

Su qızdırıcısında korroziya ilə bağlı bəzi problemləri özünüz həll edə bilərsiniz, lakin bəzi hallarda peşəkar kömək tələb olunur. Əgər çəndə deşik açılıbsa və su sızırsa, bu, artıq ciddi nasazlıqdır və çənin dəyişdirilməsi lazımdır. Bu işi yalnız təcrübəli usta yerinə yetirməlidir. Həmçinin, elektrik problemləri varsa, məsələn, torpaqlama yoxdursa və ya cərəyan sızması hiss edilirsə, dərhal elektrik ustası çağırın. Əgər su qızdırıcısından qeyri-adi səslər gəlirsə və ya suyun rəngi dəyişibsə, bu da peşəkar yoxlama tələb edir. Unutmayın ki, vaxtında müdaxilə daha böyük xərclərin qarşısını alır.

• Çəndən su sızması

• Elektrik vurması hissi

• Qızdırıcı elementin yanması

• Termostatın nasazlığı

• Anod çubuğunun dəyişdirilməsi üçün alət yoxdursa

• Su qızdırıcısının quraşdırılması və ya köçürülməsi

Qarşısını necə almalı

Su qızdırıcısında korroziyanın qarşısını almaq üçün bir neçə profilaktik tədbir görmək lazımdır. Ən vacibi anod çubuğunun müntəzəm yoxlanılması və dəyişdirilməsidir. Suyun sərtliyi yüksəkdirsə, bu, ildə bir dəfə edilməlidir. Həmçinin, su qızdırıcısını ildə bir dəfə boşaldıb çəni yumaq, əhəng çöküntülərini təmizləmək lazımdır. Su yumşaldıcı sistemlər quraşdırmaq korroziyanı xeyli azaldır. Temperaturu 60°C-dən yuxarı qaldırmayın. Elektrik hissəsini mütəmadi yoxlayın və torpaqlama olduğundan əmin olun. Su qızdırıcısını uzun müddət istifadə etməyəcəksinizsə, suyu boşaldın. Bütün bu tədbirlər su qızdırıcısının ömrünü 10 ilə qədər uzada bilər.

1. Anod çubuğunu ildə bir dəfə yoxlayın və dəyişdirin.

2. Su qızdırıcısını ildə bir dəfə təmizləyin.

3. Su yumşaldıcı filtr quraşdırın.

4. Temperaturu 55-60°C arasında saxlayın.

5. Torpaqlama və elektrik izolyasiyasını yoxlayın.

6. Uzun müddət istifadəsiz qaldıqda suyu boşaldın.