Enerji qənaəti üçün termostatı necə düzgün tənzimləmək olar?

Kondisioner işləyir, termostat rahat temperatura qoyulub, amma otaq yenə də bürkülü və isti hiss olunur. Əksər insanlar bu vəziyyətdə dərhal temperaturu aşağı salır, nəticədə elektrik sərfiyyatı kəskin artır. Halbuki problemin kökü çox vaxt temperaturda deyil, havadakı nəmlik səviyyəsindədir. Yüksək rütubət bədənin təbii soyutma mexanizmini pozur. Termostat aşağı temperatur göstərsə belə, siz özünüzü narahat hiss edirsiniz. Bu yazıda rütubətin termostat tənzimlənməsinə necə təsir etdiyini və enerji qənaəti üçün hansı addımların atılmalı olduğunu izah edirik.

Qısa cavab

Termostatı aşağı salmadan otağın daha sərin hiss olunmasını istəyirsinizsə, ilk növbədə rütubət səviyyəsini yoxlayın. İdeal daxili rütubət 30-50% aralığındadır. Bu göstərici 50%-i keçirsə, bədən tərləmə vasitəsilə soyuya bilmir və otaq olduğundan daha isti hiss olunur. Rütubəti azaltmaq üçün nəmləndirici qurğudan, kondisionerin qurutma rejimindən və ya havalandırma ventilyatorlarından istifadə edə bilərsiniz. Beləliklə, termostatı eyni temperaturda saxlayaraq həm rahatlıq əldə edir, həm də elektrik enerjisinə qənaət etmiş olursunuz.

Yüksək rütubət bədənin soyutma sistemini necə pozur

İnsan bədəni həddindən artıq istiləşdikdə tər ifraz edir. Tər dəridən buxarlanarkən bədəndən istilik alır və nəticədə sərinləmə baş verir. Lakin hava nəmlə dolu olduqda, tər buxarlana bilmir. Nəmlik nə qədər yüksəkdirsə, buxarlanma prosesi bir o qədər ləngiyir. Nəticədə bədən istiliyi dəridə qalır və siz bürkülü hiss edirsiniz.

Məhz buna görə 32 dərəcə istilik yüksək rütubətlə birlikdə 38-40 dərəcə kimi hiss olunur. Kondisioner istehsalçıları bu faktı nəzərə alaraq avadanlıqları yalnız temperaturu deyil, həm də rütubəti azaldan şəkildə dizayn edirlər. Yəni kondisionerin qurutma funksiyası termostatı aşağı salmadan otağın daha sərin hiss olunmasını təmin edir.

Necə yoxlamaq olar

1. Otaqda hiqrometr quraşdırın — bu avadanlıq həm temperaturu, həm də rütubət faizini göstərir.

2. Havalandırma olmayan otaqda 15-20 dəqiqə gözləyin və göstəricini oxuyun.

3. Göstərici 50%-dən yuxarıdırsa, rütubət yüksəkdir və müdaxilə tələb olunur.

4. Pəncərələrdə buxar yığılması, divarlarda nəm ləkələri və ya kif qoxusu da yüksək rütubətin əlamətidir.

Ev şəraitində həlli

Ən sadə həll nəmləndirici qurğudan istifadə etməkdir. Bu avadanlıqlar otaqdakı artıq nəmi toplayır və rütubət səviyyəsini ideal həddə saxlayır. Qurğunun gücü otağın sahəsinə uyğun seçilməlidir. Kiçik yataq otağı üçün kompakt model kifayət edərkən, geniş zal üçün daha güclü avadanlıq lazımdır.

Kondisionerin qurutma rejimindən istifadə

Kondisionerlərin əksəriyyətində "Dry" və ya qurutma rejimi mövcuddur. Bu rejimdə avadanlıq havanı soyudur, içindəki nəmi kondensasiya yolu ilə xaric edir və quru havanı yenidən otağa üfürür. Nəticədə otağın temperaturu ciddi dəyişməsə belə, rütubət azalır və hava daha sərin hiss olunur.

Azərbaycanın yay aylarında, xüsusilə Bakı və Abşeronda rütubət səviyyəsi Xəzər dənizinin təsiri ilə yüksək olur. İyul-avqust aylarında 35 dərəcə istilik yüksək rütubətlə birləşərək dözülməz hiss oluna bilər. Belə günlərdə kondisioneri yalnız soyutma rejimində işlətmək əvəzinə, qurutma rejimini sınaqdan keçirmək enerji sərfiyyatını azalda bilər.

Necə yoxlamaq olar

1. Kondisionerin pultunda "Dry" və ya damcı işarəsi olan düyməni tapın.

2. Rejimi seçin və temperaturu 24-26 dərəcə ətrafında saxlayın.

3. 1-2 saat ərzində otaqdakı hissiyyatı müqayisə edin.

4. Hava daha quru və rahat hiss olunursa, bu rejim sizin üçün effektivdir.

Ev şəraitində həlli

Kondisionerin qurutma rejimi enerji sərfiyyatı baxımından tam soyutma rejimindən daha qənaətcildir. Çünki kompressor fasilələrlə işləyir və hava davamlı olaraq maksimum gücdə soyudulmur. Gün ərzində bir neçə saat qurutma rejimini işlətmək həm rütubəti azaldır, həm də elektrik xərclərini nəzarətdə saxlayır.

Mətbəx və hamamda havalandırma ventilyatorlarının rolu

Evdə rütubətin əsas mənbələri mətbəx və hamamdır. Yemək bişirilərkən buxar, hamamda isə isti su buxarı havaya qarışır. Bu otaqlarda effektiv havalandırma olmadıqda, nəm bütün evə yayılır və ümumi rütubət səviyyəsini yüksəldir. Nəticədə termostatı aşağı salsanız belə, ev bürkülü qalır.

Havalandırma ventilyatorları məhz bu problemi həll edir. Onlar nəmli havanı birbaşa çölə atır və təmiz havanın daxil olmasına şərait yaradır. Xüsusilə qaz sobası ilə yemək bişirilən mətbəxlərdə buxarın çölə atılması həm rütubəti, həm də qaz yanma məhsullarının qalıqlarını azaldır.

Necə yoxlamaq olar

1. Mətbəxdə yemək bişirərkən pəncərələrdə buxar yığılıb-yığılmadığını müşahidə edin.

2. Hamamdan sonra güzgülərin dumanlanması ventilyasiyanın zəif olduğunu göstərir.

3. Ventilyatoru işə salın və əl ilə hava axınının çölə doğru hərəkət etdiyini yoxlayın.

4. Ventilyator işləyərkən qapının altından təmiz hava daxil olduğuna əmin olun.

Ev şəraitində həlli

Mətbəx və hamamda ventilyatorların müntəzəm işlədilməsi rütubətin yayılmasının qarşısını alır. Yemək bişirərkən və duş qəbul edərkən ventilyatoru mütləq işə salın. Duşdan sonra hamam qapısını açıq qoymaq əvəzinə, ventilyatoru 10-15 dəqiqə işlək vəziyyətdə saxlayın. Bu, nəmin çölə atılmasına kömək edir.

Evdaxili nəm mənbələrinin aradan qaldırılması

Rütubəti azaltmaq üçün yalnız quruducu avadanlıqlardan istifadə etmək kifayət deyil. Evin özündə nəm yaradan mənbələri də aradan qaldırmaq lazımdır. Su sızıntıları, qurudulmayan yaş səthlər və düzgün havalandırılmayan paltar quruducusu rütubətin əsas gizli səbəbləridir.

Bakı və Abşeronda köhnə mənzillərdə su borularının yıpranması nəticəsində divarlarda və döşəmələrdə nəm toplana bilər. Bu nəm yalnız rütubəti artırmır, həm də kif və göbələklərin yaranmasına səbəb olur. Kif isə öz növbəsində öskürək, dəri səpgiləri və tənəffüs problemləri yarada bilər.

Necə yoxlamaq olar

1. Mətbəx və hamamda boruların ətrafında nəm ləkələri axtarın.

2. Paltar quruducusunun hava çıxışının çölə yönəldiyini yoxlayın.

3. Divarlarda və tavan künclərində kif və ya rəng dəyişikliyi olub-olmadığını müşahidə edin.

4. Su sayğacının göstəricisini qeyd edin, 2 saat su istifadə etməyin və yenidən yoxlayın — dəyişiklik varsa, sızıntı var.

Ev şəraitində həlli

Su sızıntılarını mümkün qədər tez təmir etdirin. Yaş səthləri dərhal qurutun. Paltar quruducusunun hava çıxışının çölə yönəldiyinə əmin olun — əks halda paltardan çıxan nəm evin içində qalır və rütubəti artırır. Boru təmiri üçün peşəkar təmir ustası ilə əlaqə saxlamaq daha etibarlıdır.

Termostatın yerləşdiyi mövqenin əhəmiyyəti

Termostatın düzgün işləməsi üçün onun yerləşdiyi mövqe də vacibdir. Termostat birbaşa günəş işığı altında, istilik mənbəyinin yaxınlığında və ya hava axını olmayan küncdə yerləşirsə, otağın real temperaturunu düzgün ölçə bilmir. Nəticədə kondisioner ya həddindən artıq işləyir, ya da kifayət qədər soyutmur.

Termostat divarın daxili hissəsində, döşəmədən təxminən 1,5 metr hündürlükdə yerləşməlidir. Pəncərədən, qapıdan və istilik avadanlıqlarından uzaq olmalıdır. Həmçinin mebelin arxasında qalmamalıdır, çünki hava dövranı məhdudlaşar.

Necə yoxlamaq olar

1. Termostatın ətrafında hava axınının sərbəst olduğunu yoxlayın.

2. Gün ərzində termostatın üzərinə birbaşa günəş işığı düşüb-düşmədiyini müşahidə edin.

3. Termostatın yaxınlığında televizor, lampa və ya digər istilik mənbəyi olub-olmadığını yoxlayın.

4. Otağın müxtəlif yerlərində ayrıca termometr qoyaraq göstəriciləri müqayisə edin.

Ev şəraitində həlli

Termostat səhv mövqedədirsə, onu köçürmək üçün mütəxəssis çağırmaq lazım ola bilər. Ancaq sadə düzəlişlər də kömək edir: termostatın üzərinə düşən günəş işığını pərdə ilə kəsin, yaxınlıqdakı istilik mənbələrini uzaqlaşdırın və ətrafında hava dövranını təmin edin.

Rütubət və temperaturun birgə tənzimlənməsi

Enerji qənaətinin ən effektiv yolu rütubət və temperaturun birgə idarə olunmasıdır. Yalnız termostatı aşağı salmaq əvəzinə, rütubəti 30-50% aralığında saxlayaraq termostatı 24-26 dərəcəyə qoymaq daha səmərəlidir. Bu kombinasiya həm rahatlıq təmin edir, həm də elektrik sərfiyyatını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.

Araşdırmalar göstərir ki, rütubət 50%-dən 40%-ə endirildikdə, eyni rahatlıq hissini əldə etmək üçün termostatı 1-2 dərəcə yuxarı qaldırmaq olar. Bu isə kondisionerin enerji sərfiyyatında 10-15% qənaət deməkdir. Yay aylarında bu fərq elektrik hesabında ciddi şəkildə hiss olunur.

Necə yoxlamaq olar

1. Hiqrometrlə rütubət səviyyəsini ölçün.

2. Termostatı 24-26 dərəcə aralığında saxlayın.

3. Rütubət 50%-dən yuxarıdırsa, qurutma rejimini və ya nəmləndirici qurğunu işə salın.

4. Bir neçə gün ərzində rahatlıq səviyyənizi və elektrik sərfiyyatını izləyin.

Ev şəraitində həlli

Bu yanaşmanı tətbiq etmək üçün əlavə avadanlıq almaq mütləq deyil. Kondisionerin qurutma rejimi, havalandırma ventilyatorları və sadə vərdiş dəyişiklikləri kifayət edir. Əsas məqsəd rütubəti nəzarətdə saxlamaq və termostatı lazımsız yerə aşağı salmamaqdır.

Simptomlar və həll yolları cədvəli

Brend üzrə fərqlər

Azərbaycanda geniş yayılmış kondisioner brendləri arasında qurutma rejiminin işləmə prinsipi oxşar olsa da, bəzi fərqlər mövcuddur. Bosch kondisionerlərində "Dry" rejimi xüsusilə dəqiq rütubət sensoru ilə birlikdə işləyir və hədəf rütubət səviyyəsini avtomatik saxlayır. Samsung modellərində "Dry" rejimi ilə yanaşı "Comfort" rejimi də mövcuddur ki, bu da rütubəti azaldaraq havanı yumşaq şəkildə sərinlədir.

LG kondisionerlərində qurutma rejimi zamanı ventilyator sürəti avtomatik tənzimlənir və enerji sərfiyyatı minimuma endirilir. Beko və Arçelik modellərində isə qurutma funksiyası daha sadədir, lakin etibarlı işləyir. Bəzi Beko modellərində "Dry" rejimi zamanı temperaturu əl ilə tənzimləmək mümkün olmur — avadanlıq avtomatik olaraq 24-25 dərəcə saxlayır. Hər hansı xəta kodu görsəniz, istifadəçi təlimatına baxın və ya peşəkar kondisioner ustası ilə əlaqə saxlayın.

Nə vaxt ustaya müraciət etməli

Rütubət səviyyəsini azaltmaq üçün evdə görülə biləcək tədbirlər tükəndikdən sonra problem davam edirsə, peşəkar kömək tələb oluna bilər. Xüsusilə aşağıdakı hallarda mütəxəssis çağırmaq vacibdir:

• Divarlarda və tavanlarda geniş kif ləkələri yaranıbsa

• Su sızıntısının mənbəyi tapılmırsa, lakin rütubət yüksək olaraq qalırsa

• Kondisionerin qurutma rejimi işləmir və ya xəta kodu göstərirsə

• Havalandırma sistemi tamamilə sıradan çıxıbsa

• Termostat dəyişdirilməsinə və ya köçürülməsinə ehtiyac varsa

Bu hallarda təmir ustası problemi dəqiq müəyyən edəcək və müvafiq həll təklif edəcək. Boru sızıntıları və kif probleminin həlli üçün bütün usta kateqoriyaları arasından uyğun mütəxəssisi seçə bilərsiniz.

Qarşısını necə almalı

Yüksək rütubətin yaratdığı problemlərin qarşısını almaq üçün bir neçə sadə vərdişi mənimsəmək kifayətdir. Bu tədbirlər həm rahatlığı artırır, həm də uzun müddətdə enerji xərclərini azaldır.

• Müntəzəm havalandırma: Hər gün 10-15 dəqiqə pəncərələri açıb evi havalandırın. Xüsusilə səhər saatlarında hava daha sərin və quru olur.

• Hiqrometrdən istifadə: Rütubət səviyyəsini davamlı izləyin. 50%-i keçdikdə dərhal tədbir görün.

• Kondisioner filtrlərinin təmizliyi: Çirkli filtrlər hava axınını məhdudlaşdırır və qurutma rejiminin effektivliyini azaldır. Filtrləri ayda bir dəfə təmizləyin.

• Mətbəx və hamam ventilyatorları: Bu otaqlarda nəm yarandıqda ventilyatorları mütləq işə salın. Yemək bişirərkən qazanların qapağını bağlı saxlayın.

• Su sızıntılarına nəzarət: Borularda və kranlarda sızıntıları vaxtında təmir etdirin. Kiçik sızıntı belə zamanla ciddi rütubət probleminə çevrilir.

• Paltar quruducusu: Quruducunun hava çıxışının çölə yönəldiyinə əmin olun. Mümkünsə, paltarları balkonda qurutun.