Qaz sobasında mavi alov nə deməkdir? Təhlükəli ola bilər?

Qaz sobasının ocağını yandırdıqda alovun rəngi çox şey deyir. Mavi alov əksər hallarda normal yanmanın göstəricisidir, lakin bəzən alovun forması və intensivliyi diqqət tələb edir. Azərbaycanda təbii qazın geniş istifadə olunduğu mətbəxlərdə bu məsələ xüsusilə aktualdır, çünki qaz sızması və ya düzgün yanmama ciddi təhlükə yarada bilər. Bu yazıda qaz sobasında mavi alovun nə demək olduğunu, hansı hallarda təhlükəli sayıla biləcəyini və problemi necə həll edəcəyinizi izah edirik.

Qısa cavab

Qaz sobasında mavi alov normal və səmərəli yanmanın əlamətidir. Bu, qazın oksigenlə düzgün nisbətdə qarışdığını və tam yandığını göstərir. Lakin alov mavi olsa da, qeyri-adi səs (fit, gurultu), alovun ocaqdan ayrılması və ya həddindən artıq hündür olması təhlükə siqnalı ola bilər. Sarı, narıncı və ya qırmızı alov isə natamam yanmanın göstəricisidir və dəm qazı (karbon monoksit) əmələ gəlməsi riski daşıyır. Belə halda dərhal sobanı söndürüb yoxlama aparmaq lazımdır.

Mavi alovun səbəbləri

Mavi alov qazın tərkibindəki karbohidrogenlərin oksigenlə tam reaksiyaya girdiyini göstərir. Təbii qaz əsasən metandan ibarətdir və düzgün hava-qaz nisbəti olduqda alov mavi olur. Bu rəng yüksək temperaturun (təxminən 1960°C) göstəricisidir və yeməyin bərabər bişməsini təmin edir.

Necə yoxlamaq olar

1. Ocağı yandırın və alovun rəngini müşahidə edin. Saf mavi, bənövşəyi çalarlı alov normaldır.

2. Alovun uc hissəsində sarı ləkələr olub-olmadığını yoxlayın. Kiçik sarı uclar hava axınının bir qədər az olduğunu göstərə bilər.

3. Alovun səsini dinləyin. Normal mavi alov sakit yanır; fit və ya gurultu səsi hava qarışımının düzgün olmadığını bildirir.

4. Ocaq başlığını və alov deliklərini təmizləyin. Kir və yağ hava axınını pozaraq alovun rəngini dəyişə bilər.

Ev şəraitində həlli

Əgər alov tam mavi deyilsə, əvvəlcə ocaq başlığını söküb isti sabunlu su ilə yuyun. Quruduqdan sonra delikləri yumşaq fırça və ya diş çubuğu ilə təmizləyin. Hava tənzimləyicisi (ocağın altındakı hava qapağı) varsa, onu bir qədər açıb alovun tam maviləşməsini təmin edin. Bunlar nəticə vermirsə, qaz təzyiqində problem ola bilər və peşəkar məişət texnikası ustası çağırmaq lazımdır.

Səbəb 1: Hava-qaz nisbətinin pozulması

Qaz sobasında alovun rəngi birbaşa hava ilə qazın qarışma nisbətindən asılıdır. Normal şəraitdə 1 hissə qaza təxminən 10 hissə hava lazımdır. Hava azdırsa, yanma natamam olur və alov sarıya çalır; hava çoxdursa, alov mavi qalır, lakin ocaqdan ayrılaraq "sıçrayır". Bu, qazın tam yanmadan havaya qarışması deməkdir və partlayış riski yarada bilər.

Azərbaycanda qaz təzyiqinin gün ərzində dəyişməsi bu nisbəti poza bilər. Xüsusilə köhnə mənzillərdə qaz xəttində təzyiq sabit olmadığından alovun rəngi və forması dəyişə bilər.

Necə yoxlamaq olar

1. Ocağı ən kiçik alovda yandırın və alovun sabit qalıb-qalmadığını izləyin.

2. Alov ocaq başlığından 1-2 mm yuxarı qalxırsa və ya titrəyirsə, hava çoxdur.

3. Alovun dibində yaşıl və ya sarı halqa varsa, hava azdır.

4. Qaz təzyiqini yoxlamaq üçün evdəki digər qaz avadanlıqlarını (kombi, qaz su qızdırıcısı) işə salıb alovun dəyişməsini müşahidə edin.

Ev şəraitində həlli

Ocağın altındakı hava tənzimləyici vintini tapın. Onu saat əqrəbi istiqamətində çevirərək hava girişini azaldın, əks istiqamətdə çevirərək artırın. Hər dəfə kiçik dəyişiklik edib alovu yoxlayın. Məqsəd alovun tam mavi, sabit və ocağa yapışıq olmasıdır. Tənzimləmə ilə nəticə alınmırsa, qaz təzyiq tənzimləyicisi nasaz ola bilər — bu halda məişət texnikası ustası dəvət edin.

Səbəb 2: Ocaq başlığının çirklənməsi

Yemək qalıqları, yağ və toz ocaq başlığının alov deliklərini bağlayır. Bu, qazın bərabər çıxmasına mane olur və hava ilə qarışmanı pozur. Nəticədə alovun bir hissəsi mavi qalsa da, bəzi yerlərdə sarı və ya narıncı alov dilləri əmələ gəlir. Çirkli ocaq həm də qazın tam yanmamasına səbəb olur, bu da dəm qazı riskini artırır.

Bakı və Abşeronda yeməklərdə yağın çox istifadə olunması bu problemi daha da sürətləndirir. Xüsusilə qızartma zamanı sıçrayan yağ ocaq deliklərini tez bağlayır.

Necə yoxlamaq olar

1. Sobanı söndürün və ocaq başlığını yerindən çıxarın.

2. Delikləri işığa tutub baxın — tıxanmış deliklər qaranlıq görünür.

3. Ocaq başlığının altındakı hava kanallarını yoxlayın, orada qida qalığı ola bilər.

4. Alovu yandırıb hər delikdən bərabər alov çıxıb-çıxmadığını müşahidə edin.

Ev şəraitində həlli

Ocaq başlığını isti su və qabyuyan maye ilə 15-20 dəqiqə isladın. Yumşaq fırça ilə təmizləyin, delikləri diş çubuğu və ya yumşaq məftillə açın. Başlığı yaxşıca qurulayıb yerinə taxın. Bu əməliyyatı ayda bir dəfə təkrarlamaq alovun həmişə mavi qalmasına kömək edir.

Səbəb 3: Qaz tərkibində çirklənmə

Təbii qazın tərkibində bəzən kükürd birləşmələri və ya digər əlavələr olur. Bunlar yanma zamanı alovun rəngini dəyişə bilər. Azərbaycanda qazın keyfiyyəti ümumiyyətlə yüksəkdir, lakin bəzi bölgələrdə qaz xəttinə su və ya hava qarışması halları olur. Bu, alovun mavi yox, yaşılımtıl və ya narıncı görünməsinə səbəb ola bilər.

Qazın tərkibindəki çirklənmə təkcə alovun rəngini deyil, həm də qoxusunu dəyişir. Normalda təbii qaza xüsusi iy verilir ki, sızma hiss olunsun. Əgər alovla birlikdə kəskin kükürd qoxusu gəlirsə, qazın tərkibində problem var.

Necə yoxlamaq olar

1. Ocağı yandırıb alovun rəngini və qoxusunu eyni anda müşahidə edin.

2. Qonşularınızla danışın — eyni problem onlarda da varsa, səbəb ümumi qaz xəttindədir.

3. Qaz sayğacının yanındakı təzyiq göstəricisini yoxlayın (varsa).

4. Mətbəxi havalandırıb bir neçə dəqiqə sonra yenidən yandırın; problem davam edirsə, qaz təchizatçısına məlumat verin.

Ev şəraitində həlli

Bu halda ev şəraitində həll məhduddur. Qaz tərkibindəki çirklənməni istifadəçi düzəldə bilməz. Yeganə düzgün addım qaz təchizatı şirkətinə zəng edib problemi bildirməkdir. Onlar qazın keyfiyyətini yoxlayacaq. Bu müddətdə sobanı minimum istifadə edin və mətbəxi mütləq havalandırın.

Diqqət: Qaz sobasında alovun rəngi qeyri-adi olarsa və qaz qoxusu hiss edilərsə, dərhal qaz klapanını bağlayın, pəncərələri açın, elektrik açarlarına toxunmayın və qaz təchizatı şirkətinə zəng edin. Bu halda sobanı yandırmaq və ya söndürmək qığılcım yarada bilər.

Səbəb 4: Yanlış ocaq başlığı quraşdırılması

Qaz sobasının hər ocağı üçün xüsusi başlıq ölçüsü var. Təmizlikdən sonra başlıqlar yerlərini dəyişərsə, alovun rəngi və forması pozulur. Məsələn, kiçik ocağın başlığını böyük ocağa taxsanız, qaz çıxışı uyğun gəlmir və alov sarıya çalır. Bəzi modellərdə başlıqlar bir-birinə bənzəsə də, daxili diametrləri fərqlidir.

Bu səhv xüsusilə təmizlik zamanı diqqətsizlikdən baş verir. Azərbaycanda bir çox evdə soba təmizliyi zamanı bütün başlıqlar çıxarılır və geri taxılarkən qarışdırılır.

Necə yoxlamaq olar

1. Sobanın istismar kitabçasında hər ocağın başlıq nömrəsini və ya işarəsini tapın.

2. Başlıqların üzərindəki işarələri (rəqəm, hərf və ya nöqtə) yoxlayın.

3. Başlıqları bir-bir çıxarıb altındakı ocaq dəliyinə uyğunluğunu müqayisə edin.

4. Alovu yandırıb hər ocaqda alovun bərabər paylanmasını izləyin.

Ev şəraitində həlli

Başlıqları düzgün yerlərə qaytarın. Hansı başlığın hara aid olduğunu bilmirsinizsə, sobanın model nömrəsi ilə internetdə istismar kitabçasını tapın. Başlıqlar zədələnibsə və ya əyilibsə, yenisi ilə əvəz edin. Bu hissələri ixtisaslaşmış mağazalardan və ya xidmət mərkəzlərindən əldə etmək olar.

Səbəb 5: Qaz təzyiqində dalğalanma

Azərbaycanda, xüsusilə qış aylarında qaz təzyiqi gün ərzində dəyişir. Səhər və axşam saatlarında tələbat yüksək olduğundan təzyiq düşür, gecə isə yüksəlir. Təzyiqin dəyişməsi hava-qaz nisbətini pozur və alovun rəngini təsir edir. Aşağı təzyiqdə alov zəif və sarımtıl, yüksək təzyiqdə isə həddindən artıq mavi və səs-küylü ola bilər.

Bu problem xüsusilə köhnə mənzillərdə və fərdi evlərdə daha çox hiss olunur. Mərkəzi qaz xəttinə qoşulmuş binalarda təzyiq tənzimləyicisi köhnəlibsə, dalğalanma daha kəskin olur.

Necə yoxlamaq olar

1. Günün müxtəlif saatlarında ocağı yandırıb alovun rəngini və hündürlüyünü qeyd edin.

2. Eyni anda kombi və ya qaz su qızdırıcısını işə salın — alov zəifləyirsə, təzyiq problemdir.

3. Qaz sayğacının yanındakı təzyiq göstəricisini izləyin (varsa).

4. Qonşularınızla müqayisə edin — problem ümumidirsə, səbəb bina xəttindədir.

Ev şəraitində həlli

Ev şəraitində təzyiqi sabitləşdirmək üçün qaz təzyiq tənzimləyicisi quraşdırmaq olar. Bu, sobanın girişindəki təzyiqi sabit saxlayır. Quraşdırmanı mütləq lisenziyalı məişət texnikası ustası aparmalıdır. Həmçinin, təzyiqin ən aşağı olduğu saatlarda sobanı istifadə etməməyə çalışın.

Səbəb 6: İstilik dəyişdiricisinin və ya injektorun nasazlığı

Qaz sobasının injektoru (forsunka) qazı ocağa püskürür. İnjektor tıxanıbsa və ya zədələnibsə, qaz axını pozulur və alovun rəngi dəyişir. Eyni zamanda, bəzi soba modellərində istilik dəyişdiricisi var ki, o da çirklənəndə alovun rənginə təsir edir. Bu nasazlıqlar adətən alovun bir hissəsinin mavi, digər hissəsinin sarı olması ilə müşahidə olunur.

Azərbaycanda sərt su səbəbindən injektorlarda əhəng yığılması tez-tez baş verir. Xüsusilə qaz sobası ilə birlikdə isti su sistemi varsa, bu problem daha qabarıqdır.

Necə yoxlamaq olar

1. Sobanı söndürün və soyumasını gözləyin.

2. Ocaq başlığını çıxarın və injektoru (kiçik mis və ya latun vint) görün.

3. İnjektorun dəliyini böyüdücü şüşə ilə yoxlayın — tıxanma və ya əhəng varsa, görünəcək.

4. İnjektoru yumşaq məftillə təmizləməyə çalışın, amma dəliyi böyütməyin.

Ev şəraitində həlli

İnjektoru söküb spirt və ya xüsusi təmizləyici ilə təmizləyin. Əhəng yığılıbsa, sirkə məhlulunda 30 dəqiqə isladın. Qurudub yerinə taxın. Əgər injektor zədələnibsə, onu eyni ölçüdə yenisi ilə əvəz edin. Bu işdə çətinlik çəkirsinizsə, məişət texnikası ustası çağırın.

Simptomlar və ehtimal olunan səbəblər

Brend üzrə fərqlər

Azərbaycanda ən çox yayılmış qaz sobası brendləri Bosch, Beko, Arçelik və Indesit-dir. Bu brendlərin hamısında mavi alov normal sayılır, lakin bəzi xüsusiyyətlər fərqlənir.

Bosch sobalarında alovun rəngi dəyişəndə tez-tez E01 və ya E02 xəta kodu göstərilir. Bu, hava-qaz nisbətinin pozulduğunu bildirir. Beko modellərində alov sarıya çalırsa, ocaq başlığının altındakı hava tənzimləyicisi köhnəlib və dəyişdirilməsi lazım ola bilər. Arçelik sobalarında injektorlar xüsusilə əhəngə həssasdır, ona görə də Bakıda sərt su şəraitində ildə ən azı bir dəfə təmizlənməlidir. Indesit modellərində isə qaz təzyiqi dalğalananda alovun rəngi daha tez dəyişir, çünki onların təzyiq kompensasiya sistemi sadədir.

Hər hansı xəta kodu göstərilirsə və ya alovun rəngi təmizlikdən sonra da dəyişmirsə, brendin rəsmi xidmətinə və ya məişət texnikası ustasına müraciət edin.

Nə vaxt ustaya müraciət etməli

Aşağıdakı hallarda dərhal peşəkar kömək axtarın:

• Qaz qoxusu hiss edirsinizsə — bu, sızmanın əlamətidir və təcili müdaxilə tələb edir.

• Alovun rəngi təmizlik və tənzimləmədən sonra da sarı və ya narıncı qalırsa.

• Alov ocaqdan ayrılır və ya sönürsə.

• Sobadan anormal səslər (gurultu, fit) gəlirsə.

• Elektron idarəetməli sobada xəta kodu göstərilirsə.

• İnjektor və ya digər hissələr zədələnibsə.

Bu hallarda məişət texnikası ustası çağırmaq ən təhlükəsiz seçimdir. Tapçağır platforması vasitəsilə lisenziyalı və təcrübəli ustaları tez tapmaq olar. Usta gələnə qədər qaz klapanını bağlayın və sobanı istifadə etməyin.

Qarşısını necə almalı

Qaz sobasında alovun həmişə mavi və təhlükəsiz qalması üçün bu qaydalara əməl edin:

• Ayda bir dəfə ocaq başlıqlarını təmizləyin. İsti sabunlu su və yumşaq fırça kifayətdir. Delikləri diş çubuğu ilə açın.

• Hava tənzimləyicisini ildə iki dəfə yoxlayın. Hava girişinin açıq olduğundan əmin olun və lazım gəldikdə tənzimləyin.

• Qaz təzyiq tənzimləyicisi quraşdırın. Bu, təzyiq dalğalanmalarının alovun rənginə təsirini azaldır.

• Mətbəxi mütəmadi havalandırın. Xüsusilə qışda qapalı mətbəxdə oksigen azalır və natamam yanma riski artır.

• İldə bir dəfə peşəkar yoxlama aparın. Məişət texnikası ustası injektoru, başlıqları və qaz birləşmələrini yoxlayacaq.

• Sobanın yaxınlığında yanıcı əşyalar saxlamayın. Pərdə, kağız və plastik alovdan uzaq olmalıdır.