Elektrik Yuvasının (Rozetkanın) Qızması və Qığılcım Verməsi: Təhlükənin Qarşısını Necə Almalı?
Hər hansı bir cihazı elektrik yuvasına taxarkən qəfildən "çıt" səsi eşitmək, xırda qığılcım görmək və ya ştepseli (el arasında "vilka" dediyimiz hissəni) çıxararkən rozetkanın qeyri-adi dərəcədə isti olduğunu hiss etmək yəqin ki, çoxumuzun başına gəlib.
Əksər hallarda bunu kiçik bir şey hesab edib, cihazı yenidən eyni yerə taxmağa davam edirik. Amma əslində bu, binalarda və fərdi evlərdə baş verən elektrik yanğınlarının ən böyük xəbərdarlıq siqnalıdır. Elektrik yuvaları heç bir halda qızmamalı və qığılcım verməməlidir.
Bəs bu problem niyə yaranır və böyük fəsadların qarşısını almaq üçün nə etməliyik? Gəlin məsələyə peşəkar, amma hər kəsin anlaya biləcəyi qədər sadə bir dildə baxaq.
Elektrik Yuvasının Niyə Qızır və Qığılcım Verir? (Əsas Səbəblər)
1. Daxili kontaktların boşalması (Ən çox yayılmış səbəb)
Elektrik yuvasının içində ştepselin uclarını bərk tutan mis və ya bürünc sıxaclar olur. İllər boyu müxtəlif cihazları taxıb-çıxardıqca bu sıxaclar genişlənir və öz elastikliyini itirir. Nəticədə arada mikroskopik boşluq yaranır. Elektrik cərəyanı bu boşluqdan "atlamağa" çalışarkən qığılcım yaranır. Bu qığılcım daxildə dərəcəni o qədər yüksəldir ki, plastmas əriməyə başlayır və qızma hiss olunur.
2. Həddindən artıq yüklənmə (Limitin aşılması)
Hər bir elektrik yuvasının və onun arxasındakı naqilin tab gətirə biləcəyi müəyyən bir güc limiti var (adətən 16 Amper). Bir rozetkaya "üçlü" taxıb, eyni anda həm paltaryuyan, həm elektrik çaydanı, həm də mikrodalğalı soba qoşduğunuz zaman sistem həddindən artıq yüklənir. Naqillər təzyiqə dözməyərək qızır və nəticədə yuva əriyir.
3. Keyfiyyətsiz material və ya yanlış montaj
Bəzən daxildəki naqillərin rozetkaya bağlandığı vintlər (şuruplar) usta tərəfindən yaxşı sıxılmır. Zəif bərkidilmiş naqil işlədikcə qızır. Həmçinin, ucuz və keyfiyyətsiz plastikdən hazırlanmış rozetkalar kiçik bir istilikdə dərhal yanmış rezin qoxusu verməyə başlayır.
4. Suyun və ya nəmişliyin təsiri
Xüsusilə hamam və mətbəxdə yerləşən rozetkalara buxar və ya su damcıları daxil olduqda dərhal qısaqapanma və qığılcımlanma baş verir.
Təhlükə Anında Nə Etməli? (İlk addımlar)
Əgər yuvanın qızdığını hiss etdinizsə, qığılcım gördünüzsə və ya yanmış plastik qoxusu gəldisə, heç vaxt "öz-özünə düzələr" deyib gözləməyin:
Dərhal cihazı şəbəkədən ayırın: Ştepseli çıxararkən rezin əlcəkdən istifadə etmək və ya quru bir dəsmalla tutmaq daha təhlükəsizdir.
Əgər rozetka əriyibsə və ya qoxu kəskindirsə: Heç nəyə toxunmayın! Dərhal evin girişindəki elektrik lövhəsinə (şitə) gedib həmin otağın və ya bütün evin "avtomatını" (qoruyucu açarı) aşağı endirin.
İstifadəni dayandırın: Həmin yuvaya usta baxıb problemi aradan qaldırana qədər başqa heç bir cihaz qoşmayın. Üzərinə xəbərdarlıq məqsədi ilə yapışqanlı kağız vura bilərsiniz ki, evdəki digər şəxslər təsadüfən istifadə etməsin.
Gələcəkdə Bu Problemdən Necə Qorunmalı?
Elektrik sistemində rahatlıq yox, təhlükəsizlik əsas olmalıdır. Mütəxəssislərin bu qızıl qaydalarına əməl etmək sizi böyük risklərdən qoruyacaq:
Ağır cihazları bölüşdürün: Kondisioner, qabyuyan, paltaryuyan və ya elektrik sobası kimi yüksək güc tələb edən cihazları heç vaxt uzadıcı kabellərlə (udlinitellə) və ya paylayıcılarla eyni rozetkaya qoşmayın. Onların hər birinin birbaşa divardakı ayrıca yuvaya taxılması şərtdir.
Yaş otaqlar üçün xüsusi yuvalar seçin: Hamam və mətbəxdə mütləq "qapaqlı" və suya davamlı (IP44 və ya daha yüksək standartlı) elektrik yuvalarından istifadə edin.
Ştepseli çıxararkən naqildən dartmayın: Cihazı tokdan çıxararkən kabeldən deyil, bilavasitə plastmas başlığın özündən tutub çəkin. Kabeldən dartmaq həm cihazın naqilini qırır, həm də divardakı yuvanı yerindən boşaldaraq bayaq qeyd etdiyimiz kontakt problemini yaradır.
"Özüm düzəldərəm" deməyin: YouTube-da videolara baxıb elektrik təmiri etmək son dərəcə risklidir. Qızan və əriyən rozetkanın arxasında bəzən divarın içindəki naqillərin də yanması dayanır. Bunu yalnız peşəkar usta təyin edib, xarab olmuş hissəni yenisi ilə əvəzləyə bilər.
Unutmayın ki, elektrik nasazlıqları vaxtında müdaxilə tələb edir. Keyfiyyətli materiallara və peşəkar ustaya xərclənən vəsait, gələcəkdə baş verə biləcək böyük itkilərin qarşısını almaq üçün ən yaxşı sığortadır. Təhlükəsizliyinizə biganə qalmayın!
